Czy zakup złota jest anonimowy? Zasady zakupu złota w 2026 i od 2027 roku

Czy zakup złota jest anonimowy? Zasady zakupu złota w 2026 i od 2027 roku

Tak, ale nie każda transakcja złota jest anonimowa. W Polsce w 2026 roku obowiązek zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego powstaje między innymi przy okazjonalnej transakcji o wartości co najmniej 15 000 EUR, a w przypadku określonych gotówkowych transakcji przedsiębiorców znaczenie ma próg 10 000 EUR. Od 10 lipca 2027 roku zaczną być stosowane nowe unijne zasady AMLR, wprowadzające między innymi próg 10 000 EUR dla transakcji okazjonalnych oraz minimalne środki identyfikacyjne przy określonych transakcjach gotówkowych od 3000 EUR.

Nie oznacza to zakazu prywatnego zakupu złota inwestycyjnego, obowiązku rejestrowania całego posiadanego majątku ani utworzenia centralnego rejestru właścicieli złota. Aby prawidłowo zrozumieć nowe przepisy, warto rozdzielić kilka różnych kwestii: anonimowy zakup złota, identyfikację klienta, beneficjenta rzeczywistego, transakcje powiązane oraz raportowanie transakcji.

Czy można kupić złoto anonimowo?

Sam fakt zakupu sztabki złota, złotej monety bulionowej czy innego produktu z metalu szlachetnego nie oznacza automatycznie obowiązku identyfikacji klienta. Obowiązek wynika z przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, a jego zastosowanie zależy między innymi od wartości oraz charakteru transakcji, sposobu płatności i okoliczności konkretnego zakupu.

W 2026 roku ustawa AML przewiduje zastosowanie środków bezpieczeństwa finansowego przy okazjonalnej transakcji o wartości co najmniej 15 000 EUR. Przepis obejmuje również kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane. Obowiązek może powstać także niezależnie od wartości transakcji, jeżeli występuje podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu albo pojawiają się wątpliwości dotyczące prawdziwości lub kompletności wcześniej uzyskanych danych.

Zakup złota za gotówkę – jakie zasady obowiązują w 2026 roku?

W przypadku gotówkowego zakupu złota często pojawia się informacja o progu 10 000 EUR. Warto jednak wyjaśnić, skąd wynika ta wartość. Obecna polska ustawa AML zalicza do instytucji obowiązanych przedsiębiorców w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności za towary w gotówce o wartości co najmniej 10 000 EUR.

W przypadku takich podmiotów środki bezpieczeństwa finansowego stosuje się przy gotówkowej transakcji okazjonalnej od tego progu. Przepis uwzględnia również kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Dlatego nie należy traktować 10 000 EUR i 15 000 EUR jako dwóch różnych nazw tego samego limitu. Są to dwa odrębne progi wynikające z różnych przepisów obecnej ustawy AML.

Jakie dane są potrzebne przy identyfikacji klienta?

Jeżeli w konkretnej sytuacji powstaje obowiązek zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego, identyfikacja klienta obejmuje określony zakres danych. W przypadku osoby fizycznej ustawa przewiduje między innymi ustalenie imienia i nazwiska, obywatelstwa, numeru PESEL albo daty urodzenia w przypadku osoby, która nie posiada numeru PESEL, kraju urodzenia oraz serii i numeru dokumentu stwierdzającego tożsamość. W określonych przypadkach uwzględniany jest również adres.

Instytucja obowiązana może w ramach stosowania środków bezpieczeństwa finansowego przetwarzać informacje zawarte w dokumentach tożsamości i sporządzać ich kopie, jeżeli jest to związane z realizacją obowiązków wynikających z ustawy.

15 000 EUR a 10 000 EUR – dlaczego istnieją dwa progi?

15 000 EUR to obecnie ogólny próg dotyczący okazjonalnej transakcji, przy którym stosuje się środki bezpieczeństwa finansowego. Próg ten obejmuje również kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

10 000 EUR ma natomiast znaczenie między innymi w przypadku przedsiębiorców przyjmujących lub dokonujących płatności za towary w gotówce. Również w tym przypadku przepisy uwzględniają pojedynczą operację albo kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Czy trzy zakupy złota w ciągu miesiąca są jedną transakcją?

Nie istnieje przepis, według którego trzecia transakcja w miesiącu automatycznie staje się transakcją powiązaną. Przepisy posługują się innym kryterium – kilka operacji może być traktowanych łącznie, jeżeli wydają się ze sobą powiązane.

Oznacza to, że nie ma ustawowego licznika w rodzaju „pierwsza transakcja, druga transakcja, trzecia transakcja”. Sam upływ określonego czasu również nie tworzy automatycznej zasady. Znaczenie mają okoliczności konkretnych operacji i ich wzajemny związek.

Czy zakup złota przelewem jest anonimowy?

Nie. Zakup złota opłacony przelewem bankowym pozostawia ślad transakcyjny. Płatność jest rejestrowana w systemie bankowym, dlatego przelewu nie można traktować jako formy całkowicie anonimowej.

Jednocześnie sam fakt zapłaty przelewem nie oznacza automatycznie, że w każdej sytuacji u sprzedawcy powstaje obowiązek zastosowania pełnych środków bezpieczeństwa finansowego. Ślad płatniczy oraz obowiązki sprzedawcy wynikające z AML to dwie odrębne kwestie.

Czy zakup złota przez internet jest anonimowy?

Zakup złota online nie jest anonimowy w sensie transakcyjnym. Zamówienie internetowe wiąże się z przekazaniem danych potrzebnych do realizacji sprzedaży, płatności i dostawy. Płatność elektroniczna pozostawia również ślad w systemie płatniczym.

Jeżeli konkretna transakcja podlega obowiązkom AML, zakup przez internet nie powoduje automatycznego wyłączenia tych obowiązków. Od 2027 roku nowe przepisy unijne będą przewidywały również rozwiązania dotyczące elektronicznej identyfikacji i zdalnej weryfikacji tożsamości.

Czy osoba prywatna musi wskazać beneficjenta rzeczywistego?

Pojęcie beneficjenta rzeczywistego jest często przedstawiane w uproszczony sposób. Nie można jednak stwierdzić, że dotyczy ono wyłącznie spółek.

Obecna polska ustawa AML obejmuje definicją beneficjenta rzeczywistego również osobę fizyczną, w imieniu której są nawiązywane stosunki gospodarcze lub przeprowadzana jest transakcja okazjonalna. Dlatego istotne jest ustalenie, kto jest klientem i czy działa we własnym imieniu, czy w imieniu lub na rzecz innej osoby.

Co zmieni się od 10 lipca 2027 roku?

Od 10 lipca 2027 roku zacznie być stosowane unijne rozporządzenie AMLR 2024/1624. Wprowadzi ono jednolite zasady przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu obowiązujące na poziomie Unii Europejskiej.

Dla osób kupujących złoto szczególne znaczenie będą miały trzy wartości: 3000 EUR, 10 000 EUR oraz 10 000 EUR jako limit dużych płatności gotówkowych. Nie są to jednak trzy określenia tego samego obowiązku.

3000 EUR – minimalne środki przy określonych transakcjach gotówkowych

AMLR przewiduje, że przy okazjonalnych transakcjach gotówkowych o wartości co najmniej 3000 EUR będą stosowane minimalne środki należytej staranności wobec klienta.

W przypadku transakcji gotówkowych poniżej 10 000 EUR zakres tych minimalnych środków będzie obejmował między innymi identyfikację i weryfikację klienta oraz beneficjenta rzeczywistego, jeżeli ma on zastosowanie. Nie wyłącza to obowiązku zastosowania szerszych środków w przypadku podejrzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

10 000 EUR – customer due diligence

Od 10 lipca 2027 roku AMLR przewiduje stosowanie środków należytej staranności wobec klienta przy okazjonalnej transakcji o wartości co najmniej 10 000 EUR. Próg obejmuje również transakcje powiązane.

Tak jak obecnie, podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu może powodować obowiązek zastosowania odpowiednich środków niezależnie od wartości transakcji.

10 000 EUR – limit dużych płatności gotówkowych

Od 2027 roku będzie obowiązywał również unijny limit dużych płatności gotówkowych. Przedsiębiorcy nie będą mogli przyjmować ani dokonywać płatności gotówkowych za towary lub usługi o wartości przekraczającej 10 000 EUR. Limit obejmuje także operacje, które wydają się ze sobą powiązane. Państwa członkowskie mogą ustanowić niższe limity.

Nie należy więc utożsamiać progu 3000 EUR z progiem 10 000 EUR. Pierwszy dotyczy minimalnych środków CDD przy określonych transakcjach gotówkowych, drugi między innymi środków należytej staranności przy transakcjach okazjonalnych, a kolejny limit 10 000 EUR odnosi się do dużych płatności gotówkowych.

2026 a 2027 – najważniejsze różnice

Czy od 2027 roku powstanie rejestr właścicieli złota?

Nie. Zmiany AML nie tworzą powszechnego rejestru osób prywatnych posiadających złoto inwestycyjne, złote monety, sztabki złota, srebro inwestycyjne czy sztabki srebra.

Trzeba wyraźnie odróżnić identyfikację klienta przy konkretnej transakcji od centralnego rejestru majątku osoby prywatnej. AMLR reguluje zasady identyfikacji klientów, należytej staranności oraz ustalania beneficjentów rzeczywistych, ale nie ustanawia powszechnego rejestru prywatnych właścicieli złota.

Czy państwo będzie wiedziało, ile złota posiada osoba prywatna?

Sama identyfikacja klienta przy konkretnej transakcji nie oznacza powstania ewidencji całego jego majątku w złocie. Jeżeli transakcja podlega przepisom AML, instytucja obowiązana może być zobowiązana do identyfikacji klienta, dokumentowania zastosowanych środków bezpieczeństwa finansowego i wykonywania innych obowiązków wynikających z ustawy.

Nie oznacza to jednak utworzenia centralnego rejestru pokazującego, ile sztabek złota lub złotych monet posiada konkretna osoba prywatna.

Czy zakup złota jest zgłaszany do państwa?

Nie każdy zakup złota jest automatycznie raportowany do państwa. Należy rozdzielić identyfikację klienta, dokumentowanie transakcji, stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego oraz raportowanie. Są to odrębne obowiązki wynikające z przepisów AML.

Jednocześnie podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu może uruchomić obowiązki AML niezależnie od wartości transakcji.

Czy złoto inwestycyjne jest zwolnione z VAT?

Tak, jeżeli spełnia ustawową definicję złota inwestycyjnego. W przypadku sztabek i płytek ustawa przewiduje między innymi wymóg próby co najmniej 995‰.

Za złoto inwestycyjne mogą być uznawane również określone złote monety. Ustawa wskazuje między innymi na próbę co najmniej 900‰, wybicie po 1800 roku, status obowiązującego środka płatniczego w kraju pochodzenia oraz warunek dotyczący ceny monety w stosunku do wartości rynkowej zawartego w niej złota.

Dostawa, wewnątrzwspólnotowe nabycie i import złota inwestycyjnego korzystają ze szczególnego zwolnienia z VAT na zasadach określonych w ustawie o podatku od towarów i usług.

Złoto inwestycyjne a srebro inwestycyjne – ważna różnica

Nie wszystkie metale szlachetne są traktowane podatkowo w taki sam sposób. Na rynku dostępne są między innymi sztabki złota, złote sztabki inwestycyjne, złote monety inwestycyjne, złote monety bulionowe, srebrne monety bulionowe, sztabki srebra oraz srebro inwestycyjne.

Szczególne zwolnienie określone dla złota inwestycyjnego nie oznacza automatycznego zastosowania takiego samego zwolnienia do srebra.

Czy zakup złota przez internet zmieni się od 2027 roku?

Samo przeniesienie sprzedaży do internetu nie zmienia podstawowej konstrukcji przepisów AML. Klient dokonujący zakupu złota online przekazuje dane potrzebne do realizacji zamówienia, płatności i dostawy. Jeżeli konkretna transakcja podlega obowiązkom AML, sprzedaż internetowa nie powoduje automatycznego wyłączenia tych obowiązków.

Nowe przepisy AMLR przewidują również rozwiązania dotyczące elektronicznej identyfikacji i zdalnej weryfikacji tożsamości. W praktyce oznacza to, że forma internetowa sprzedaży nie będzie sposobem na obejście obowiązków związanych z identyfikacją klienta.

Co warto zachować po zakupie złota?

Niezależnie od tego, czy kupowane są sztabki złota, złote monety inwestycyjne, monety bulionowe czy produkty ze srebra, warto zachować dokumentację zakupu.

• fakturę lub dowód zakupu,
• potwierdzenie płatności,
• certyfikat autentyczności,
• informacje dotyczące producenta,
• dokumentację produktu,
• informacje o masie i próbie metalu.

Dokumentacja może być przydatna również w przyszłości, na przykład przy sprzedaży lub odkupie złota.

Czy od 2027 roku zniknie możliwość anonimowego zakupu złota?

Nie. Nowe przepisy nie wprowadzają generalnego zakazu prywatnego zakupu złota. Zmienią natomiast zakres sytuacji, w których sprzedawca będzie zobowiązany do zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego.

Najważniejsze jest rozróżnienie pomiędzy anonimowością zakupu, identyfikacją klienta, weryfikacją tożsamości, beneficjentem rzeczywistym, transakcjami powiązanymi i raportowaniem. Nie istnieje jedna kwota, która w każdej sytuacji odpowiada na pytanie, czy zakup złota jest anonimowy.

Najczęstsze pytania o anonimowy zakup złota

Czy można kupić złoto anonimowo?

Tak. Nie ma generalnego zakazu anonimowego zakupu złota przez osobę prywatną. W określonych sytuacjach sprzedawca ma jednak obowiązek zastosować przepisy AML i zidentyfikować klienta.

Jaki jest obecnie próg dla transakcji okazjonalnej?

W 2026 roku zasadniczy próg określony w art. 35 ustawy AML wynosi 15 000 EUR. Przepisy obejmują również kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Czy zakup złota za gotówkę powyżej 10 000 EUR wymaga identyfikacji?

W przypadku przedsiębiorcy będącego instytucją obowiązaną na podstawie przepisów AML gotówkowa transakcja okazjonalna od 10 000 EUR podlega środkom bezpieczeństwa finansowego.

Czy trzeba podać PESEL i numer dowodu?

Jeżeli powstaje obowiązek identyfikacji według obecnej polskiej ustawy AML, przepisy przewidują ustalenie między innymi PESEL albo daty urodzenia oraz serii i numeru dokumentu tożsamości w przypadku osoby fizycznej.

Czy trzy zakupy złota w ciągu miesiąca automatycznie się sumują?

Nie. Nie ma zasady, że trzecia transakcja automatycznie staje się transakcją powiązaną. Przepisy odnoszą się do operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Czy zakup złota przelewem jest anonimowy?

Nie. Przelew bankowy pozostawia ślad w systemie płatniczym.

Czy osoba prywatna musi wskazać beneficjenta rzeczywistego?

Nie należy przyjmować, że beneficjent rzeczywisty dotyczy wyłącznie spółek. Obecna polska ustawa obejmuje tym pojęciem również osobę fizyczną, w imieniu której przeprowadzana jest transakcja okazjonalna.

Co zmieni się od 10 lipca 2027 roku?

AMLR wprowadzi między innymi CDD od 10 000 EUR przy okazjonalnych transakcjach oraz minimalne środki identyfikacyjne od 3000 EUR przy określonych okazjonalnych transakcjach gotówkowych.

Czy od 2027 roku powstanie rejestr właścicieli złota?

Nie. AMLR nie tworzy powszechnego rejestru osób prywatnych posiadających złoto.

Czy złoto inwestycyjne jest zwolnione z VAT?

Tak, jeżeli spełnia ustawową definicję złota inwestycyjnego. Dla sztabek i płytek ustawa wymaga między innymi próby co najmniej 995‰.

Czy srebro inwestycyjne jest objęte takim samym zwolnieniem VAT?

Nie. Szczególne zwolnienie dotyczące złota inwestycyjnego nie obejmuje automatycznie srebra inwestycyjnego.

Mennica Europejska – złoto i srebro inwestycyjne

Mennica Europejska oferuje fizyczne metale szlachetne dla osób zainteresowanych zakupem złota i srebra inwestycyjnego. Oferta obejmuje między innymi sztabki złota, złote monety inwestycyjne, złote monety bulionowe, srebrne monety bulionowe oraz sztabki srebra.

Przy wyborze produktu warto zwrócić uwagę na jego masę, próbę metalu, producenta, formę oraz dokumentację potwierdzającą autentyczność.

Podsumowanie

Zmiany przepisów AML nie oznaczają końca prywatnego zakupu złota. Ich celem jest określenie, w jakich sytuacjach sprzedawca musi znać tożsamość klienta i zastosować odpowiednie środki bezpieczeństwa finansowego.

W 2026 roku kluczowe są dwa obecne progi: 15 000 EUR dla okazjonalnych transakcji objętych art. 35 ustawy AML oraz 10 000 EUR dla określonych gotówkowych transakcji przedsiębiorców. Od 10 lipca 2027 roku zacznie być stosowane unijne AMLR, które wprowadzi między innymi 3000 EUR jako próg minimalnych środków CDD przy określonych transakcjach gotówkowych, 10 000 EUR jako próg CDD dla transakcji okazjonalnych oraz unijny limit 10 000 EUR dla dużych płatności gotówkowych za towary i usługi.

Nie oznacza to powstania centralnego rejestru właścicieli złota ani zakazu posiadania złota przez osoby prywatne. Oznacza natomiast bardziej szczegółowe zasady identyfikacji klientów i bezpieczeństwa finansowego przy określonych transakcjach.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Przy ocenie konkretnej transakcji zastosowanie mogą mieć dodatkowe przepisy i okoliczności.